De dynamiek van het procesrecht: waarom de advocaat-procedurespecialist onmisbaar blijft

In drie sessies neemt Liselotte Dupont u mee langs de actuele uitdagingen van het procesrecht. Het beroep van advocaat, en bij uitbreiding dat van jurist, staat onder druk. Nieuwe werkmethoden en disruptieve technologieën schudden de advocatuur grondig door elkaar. Velen vragen zich af welke dienstverlening uiteindelijk nog zal overblijven.

Toch blijft één vaststelling overeind: geschillen zullen blijven bestaan en menselijk gedrag zal beoordeeld moeten worden door een rechtsprekende instantie. Ook wanneer die instantie gebruikmaakt van de modernste technologie, blijft de advocaat als pleitbezorger en processtrateeg noodzakelijk. De advocaat die bijstand verleent bij geschillenbeslechting heeft dus toekomst, op voorwaarde dat hij of zij het procesrecht werkelijk beheerst.

Deze lessenreeks ontleedt drie fundamentele onderdelen van het procesrecht: de instaatstelling, de bewijsvoering en de rechtsmiddelen. Elk onderdeel wordt besproken aan de hand van praktische en relevante casussen, die tonen hoe de rechtspraak evolueert en inspeelt op de noden van vandaag. Daarbij wordt ook duidelijk dat wat vertrouwd lijkt, niet noodzakelijk ongewijzigd is gebleven.

Bij elk onderdeel wordt bijzondere aandacht besteed aan de risico’s voor advocaten. Cliënten zijn mondiger geworden en denken, mede door moderne technologieën, vaak zelf de juridische antwoorden op hun problemen te kennen. Wanneer het probleem betrekking heeft op een beweerde fout van de advocaat, vindt de cliënt via AI al snel een antwoord dat zijn verwachtingen bevestigt.

In het eerste deel komen uiteenlopende procedureverwikkelingen aan bod, met aandacht voor thema’s die in de praktijk vaak tot moeilijkheden leiden. Denk onder meer aan de toepassing van artikel 19, derde lid, Ger.W., de naleving van vormvoorschriften voor conclusies en de actuele draagwijdte van de rechtsspreuk le criminel tient le civil en état.

Het tweede deel behandelt de bewijsvoering en de verhouding tussen het nieuwe bewijsrecht en de regels van het Gerechtelijk Wetboek. Daarbij komen recente ontwikkelingen aan bod, zoals het bewijsbeslag, de Wet Private Opsporing, elektronische zoekingen op servers en computers, en het onrechtmatig verkregen bewijs.

In het derde deel staat de vraag centraal wanneer genoeg ook juridisch genoeg is: voor de procespartijen, voor de rechtscolleges en voor de samenleving. Is het vandaag nog wenselijk dat in elke zaak elk rechtsmiddel wordt uitgeput? Hoe kijkt de wetgever naar partijen die ten koste van alles hun gelijk willen halen? Welke rol spelen advocaten bij het vinden van de juridische waarheid en het beslechten van conflicten op een manier die zowel de belangen van de partijen als die van de samenleving verzoent. Evolueren we gaandeweg naar een gespecialiseerde rechter die in laatste aanleg uitspraak doet? Verlaten we de regel le droit accroît en plaidant? En welke rol spelen de hoogste rechtscolleges — in het bijzonder het Hof van Cassatie en het Grondwettelijk Hof — in het licht van de universele beginselen die worden uitgetekend door supranationale rechtscolleges, met name het Hof van Justitie en het EHRM?

Deze lessenreeks is bestemd voor advocaten en juristen die het procesrecht niet als een louter technisch kader beschouwen, maar als een essentieel instrument van strategie en rechtsbescherming. In een juridische wereld die snel verandert, blijft één vaardigheid onmisbaar: het vermogen om het geding te beheersen. Precies daarin ligt de blijvende meerwaarde van de advocaat-procedurespecialist.

Mr. Liselotte Dupont is advocaat aan de balie van Brussel bij Strelia, waar zij zich specialiseert in het procesrecht. Zij behaalde een LL.M. aan de Universiteit van Cambridge als Fayat Scholar. Eerder was zij praktijkassistente aan het Instituut voor Internationaal Privaatrecht van de UGent en praktijkassistente gerechtelijk recht aan de UAntwerpen. Tijdens haar baliestage maakte zij deel uit van De Conferentie bij de balie van de provincie Antwerpen.

Zij publiceert regelmatig in wetenschappelijke tijdschriften en is een veelgevraagd spreker op seminaries en congressen.